Ślepota szachowa

Ślepota szachowa jest zaskakującym przeoczeniem: na szachownicy widać figurę, którą można zbić bez dostatecznej odpowiedzi przeciwnika, proste bicie, szacha lub rozstrzygającą groźbę, lecz gracz zachowuje się tak, jakby tego nie było. Nie znaczy to, że nie zna odpowiedniej reguły lub wzorca. W danym momencie uwaga po prostu nie uwzględnia widocznego i istotnego faktu.

Może wystąpić, gdy gracz jest pochłonięty własnym pomysłem, gdy oczekiwane posunięcie kieruje uwagę na jeden rejon szachownicy albo gdy niedoczas osłabia końcową kontrolę bezpieczeństwa. Takie przeoczenia zdarzały się nawet mistrzom świata. Efekt Einstellung może się do nich przyczyniać, jeśli znane rozwiązanie tak silnie skupia uwagę, że inne możliwości nie są właściwie badane.

Termin opisuje sposób pominięcia informacji, a nie wielkość powstałego błędu. Konsekwencja może być niewielka albo prowadzić do przegranej. Nie jest to także błędna ocena pozycji po prawidłowym dostrzeżeniu jej głównych cech. Przy posunięciu krytycznym, czyli decyzji, w której gorszy wybór może znacząco zmienić wynik, krótki przegląd szachów, bić, gróźb i niebronionych figur zmniejsza ryzyko, choć żadna lista kontrolna nie usuwa go całkowicie.