Czterofazowy model De Groota

Czterofazowy model De Groota podsumowuje wzorzec myślenia zaobserwowany przez psychologa i mistrza szachowego Adriaana de Groota za pomocą protokołów głośnego myślenia. W badaniach gracze analizowali pozycję i wypowiadali swoje myśli podczas szukania posunięcia. Model ma opisywać organizację złożonej decyzji, a nie narzucać sztywną receptę.

Cztery fazy

1. Orientacja: uchwycenie głównych cech pozycji i utworzenie wstępnego obrazu problemów, możliwości oraz celów.
2. Eksploracja: wygenerowanie posunięć kandydackich, czyli możliwości wartych analizy, i zbadanie kilku potencjalnych kontynuacji.
3. Badanie: głębsza analiza najbardziej obiecującej możliwości i porównanie jej z istotnymi alternatywami.
4. Sprawdzenie: ponowny przegląd ostatecznego wyboru, weryfikacja wariantów i poszukiwanie błędu przed wykonaniem ruchu.

Fazy mogą się powtarzać, nakładać lub być bardzo krótkie. Gracz może wrócić z badania do eksploracji po znalezieniu niespodziewanej obrony. Zgromadzona wiedza i chunking wpływają na proces od samego początku, ponieważ pomagają szybko wyróżniać znane konfiguracje i ograniczać liczbę prawdopodobnych możliwości.

Późniejsze badania nad ekspertami uściśliły pogląd, że siła wynika po prostu z przeszukiwania znacznie większej liczby posunięć. Silni gracze często lepiej kierują poszukiwaniem i wcześniej rozpoznają istotne możliwości. Model nadal pomaga oddzielić pierwsze wrażenie od weryfikacji potrzebnej przy posunięciu krytycznym, czyli decyzji z małym marginesem błędu, oraz zrozumieć, jak efekt Einstellung może zbyt wcześnie zawęzić eksplorację.