Schaakblindheid

Schaakblindheid is een opvallende omissie: een stuk dat zonder afdoende antwoord kan worden geslagen, een eenvoudige slag, schaakzet of beslissende dreiging is zichtbaar op het bord, maar de speler handelt alsof die niet bestaat. Dit betekent niet dat de speler de relevante regel of het patroon niet kent. Op dat moment neemt de aandacht eenvoudigweg een zichtbaar en belangrijk gegeven niet mee.

Het kan gebeuren wanneer een speler geheel in een eigen idee opgaat, wanneer een verwachte zet de aandacht naar één bordgebied stuurt of wanneer tijdnood de laatste veiligheidscontrole verzwakt. Zelfs wereldkampioenen hebben zulke omissies gemaakt. Het Einstellung-effect kan bijdragen wanneer een vertrouwde oplossing de aandacht zo sterk vasthoudt dat alternatieven niet goed worden onderzocht.

De term beschrijft hoe informatie werd gemist en niet de omvang van de ontstane fout. Het gevolg kan klein of partijverliezend zijn. Schaakblindheid verschilt ook van een stelling verkeerd beoordelen nadat de belangrijkste kenmerken wel zijn gezien. Bij een kritieke zet, een beslissing waarbij een mindere keuze het resultaat sterk kan veranderen, kan een korte controle op schaakzetten, slagen, dreigingen en ongedekte stukken het risico verminderen, al neemt geen enkele checklist het volledig weg.