Gedwongen zet

Een gedwongen zet is een antwoord waarbij de keuze uiterst beperkt is. In de striktste betekenis is het de enige legale zet. Een speler die schaak staat, kan bijvoorbeeld maar één legale manier hebben om de koning veilig te stellen.

In praktisch taalgebruik heet een zet ook gedwongen wanneer er andere legale keuzes zijn, maar die allemaal mat, beslissend materiaalverlies of een ander onmiddellijk en duidelijk onaanvaardbaar resultaat toelaten. Deze tweede betekenis hangt af van de analyse: als een alternatief dat verliezend leek toch speelbaar blijkt, was de zet niet werkelijk gedwongen.

Eén gedwongen antwoord kan een gedwongen zettenreeks beginnen en leiden tot geforceerde winst of gedwongen remise. Dit moet niet worden verward met een dwingende zet. Een dwingende zet schept een dreiging en beperkt de antwoorden van de tegenstander; een gedwongen zet is het beperkte antwoord dat de tegenstander moet vinden.