Reykjavík 1972

Reykjavík 1972 verwijst naar de WK-match tussen de Amerikaanse uitdager Bobby Fischer en de Sovjetkampioen Boris Spassky. De match werd tijdens de Koude Oorlog in Reykjavik, IJsland, gespeeld en trok enorme belangstelling, ver buiten het gebruikelijke schaakpubliek. De bijnaam “Match of the Century” gaf die publieke betekenis weer.

De start was ongunstig voor Fischer: hij verloor de eerste partij op het bord en de tweede door niet op te komen, midden in het geschil over de camera’s. De 0-2 bestond dus uit twee nederlagen van verschillende aard. Zijn overwinningen in de derde en vijfde partij brachten beide spelers met 2,5 punt aan de zesde partij.

De zesde partij: de eerste voorsprong

Fischer begon met 1.c4 en kwam in een geweigerd damegambiet terecht. Mikhail Tal wees op het contrast met de drie Kandidatenmatches, waarin Fischer steeds met 1.e4 had geopend. Dit was niet zijn eerste 1.c4; Tal verklaarde bovendien dat hij niet wist of de keuze Spassky had verrast.

De overwinning hing niet alleen van de opening af. Fischer beperkte de activiteit van het zwarte centrum en verplaatste de druk naar de koning, met een actieve loper tegenover een beperkt paard. De aanval bouwde voort op het eerdere werk van beperking en coördinatie, in plaats van dat te vervangen door één losstaande combinatie. De zege gaf hem voor het eerst de leiding in de match: 3,5 tegen 2,5 .

De voorsprong was nog niet de titel

Spassky won later nog de elfde partij. De zesde had veranderd wie in de score achter wie aan moest, maar had het kampioenschap niet beslist. Fischer won uiteindelijk met 12,5 tegen 8,5 toen partij 21 was afgelopen en werd de elfde wereldkampioen. In die totaalscore zit ook de tweede partij, die zonder spel werd toegekend. Zijn overwinning maakte een einde aan vierentwintig jaar waarin Sovjetschakers de wereldtitel hadden bezeten.

De impact had ook buiten de tweestrijd een concrete schaal. Volgens het World Chess Hall of Fame steeg het ledental van US Chess van 30.844 in 1972 naar 59.250 in 1973. Dat is een aanwijzing voor de groei van georganiseerd schaken in de Verenigde Staten rond de match, niet een cijfer voor het wereldwijde publiek en ook geen enige verklaring voor de oorzaken van die stijging.