Patmiddel

Er is pat wanneer de speler aan zet geen legale zet heeft en zijn koning niet schaak staat. De regels van FIDE verklaren de partij dan onmiddellijk remise. Een patmiddel is niet noodzakelijk het uiteindelijke pat; het kan een dreiging zijn die de aanvaller dwingt van plan te veranderen of materiaal terug te geven.

Veelvoorkomende vormen van het middel

• Offer het laatste beweeglijke stuk of de laatste beweeglijke pion, zodat de eigen koning geen zetten meer heeft.
• Bied een stuk aan waarvan de slag alle legale zetten van de verdediger wegneemt.
• Sluit de eigen koning bewust op en behoud één concreet antwoord dat remise oplevert.
• Creëer een keuze waarbij de aanvaller herhaalde schaakjes moet toelaten of een ogenschijnlijk winnende slag moet vermijden.

De aanvaller moet vóór een slag drie zaken controleren: of de vijandelijke koning schaak staat, welke legale velden hij nog heeft en of nog een pion of stuk kan bewegen. Deze controle is vooral belangrijk in dameseindspelen, waar één slag plotseling alle zetten van de verdediger kan wegnemen.

De Saavedra-positie toont een klassiek geval: de voor de hand liggende promotie tot dame maakt een torenoffer mogelijk dat in pat eindigt, terwijl een minder gebruikelijke promotie de val vermijdt.