Unikanie dualu

W unikaniu dualu obrona czarnych zdaje się dopuszczać kilka odpowiedzi białych, często kilka ruchów matujących. Pełna analiza pozycji pokazuje jednak, że tylko jedna odpowiedź jest legalna lub skuteczna. Każdy inny kandydat zawodzi z powodu konkretnego skutku tej obrony.

Kandydat może zostać wykluczony, ponieważ obrona kontroluje pole, zamyka linię, unieruchamia bierkę, która nie może ruszyć się bez odsłonięcia własnego króla, otwiera królowi pole ucieczki albo umożliwia inną odpowiedź na rzekomego mata. W innym wariancie może działać inna odpowiedź. Temat polega na uwidocznieniu pozornych alternatyw i ich precyzyjnym rozdzieleniu.

Jeżeli w tym samym wariancie rzeczywiście działają dwie odpowiedzi, powstaje dual, a nie unikanie dualu. Unikanie dualu jest więc celowym pokazem jednoznaczności. W formach cyklicznych trzy lub więcej matów zamieniają się rolami: mat prawidłowy w jednym wariancie pojawia się jako możliwość wykluczona w innym, a wzorzec zamyka się w cykl.