Gambit

Gambit to celowa oferta materiału w debiucie, najczęściej jednego lub kilku pionów. Gracz szuka rekompensaty, czyli korzyści mogących równoważyć poświęcenie. Mogą to być szybki rozwój, czyli wyprowadzenie figur z pól początkowych na użyteczne pozycje, groźby wymuszające odpowiedzi, kontrola centrum, otwarte rzędy, kolumny lub przekątne dla figur, większa przestrzeń do manewru albo odsłonięcie króla przeciwnika.

Przeciwnik może przyjąć materiał, odrzucić ofertę albo przyjąć ją i później oddać materiał. Każdy wybór zmienia charakter pozycji. Próba utrzymania dodatkowego piona może kosztować czas i pozwolić atakującemu przejąć inicjatywę, czyli zdolność do ciągłego tworzenia gróźb wymagających odpowiedzi. Oddanie go we właściwym momencie może dokończyć rozwój i zmniejszyć nacisk.

Jak się go ocenia

• Rekompensata musi być konkretna i trwać wystarczająco długo, aby stworzyć groźby lub odzyskać materiał.
• Aktywność figur jest ważniejsza niż samo liczenie piona.
• Bezpieczeństwo obu króli oraz możliwość zamknięcia linii mogą rozstrzygnąć, czy gambit działa.

Dobrze przeanalizowany i sprawdzony gambit uznaje się za poprawny, gdy rekompensata pozostaje wystarczająca przeciw precyzyjnej obronie. Inne gambity są wątpliwe: mogą stwarzać praktyczne problemy, lecz przy prawidłowej odpowiedzi zostawiają obiektywną słabość. Teoria debiutów, czyli zgromadzona wiedza o początkowych ruchach i ich planach, bada te różnice. Wygranie jednej partii nie dowodzi poprawności oferty.

Kontrgambit odpowiada na inicjatywę kolejną ofertą materialną. Znaczenie ma też strata tempa, ponieważ wiele gambitów próbuje zmusić przeciwnika do poświęcania ruchów na bicie lub obronę materiału, podczas gdy strona atakująca rozwija figury.