Szkoła romantyczna

Szkoła romantyczna to historyczne określenie odnoszone przede wszystkim do szachów XIX wieku. Kojarzy się z otwartymi pozycjami, szybkim rozwojem figur, czyli wyprowadzaniem ich z pól początkowych na użyteczne pola, oraz bezpośrednimi atakami na króla. W otwartej pozycji linie są stosunkowo mało zablokowane przez piony, dzięki czemu gońce, wieże i hetman mogą szybko wejść do gry.

W grze romantycznej bardzo ceniono inicjatywę, czyli zdolność tworzenia gróźb zmuszających przeciwnika do odpowiedzi. Częste były gambity, w których świadomie oddaje się materiał, zwykle piona, aby zyskać tempo lub aktywność. Materiał oznacza figury i piony pozostające do dyspozycji każdej ze stron. Powszechne były także ofiary, czyli dobrowolne oddanie materiału w zamian za inną korzyść, oraz kombinacje, czyli obliczone sekwencje ruchów prowadzące do konkretnego rezultatu.

Adolf Anderssen i Paul Morphy to dwie najważniejsze postacie tego okresu. Słynna Nieśmiertelna partia Anderssena przeciwko Kieseritzky’emu z 1851 roku stała się symbolem romantycznej estetyki dzięki atakowi i ofiarom. Nie należy jednak sprowadzać wszystkich wielkich romantyków do lekkomyślnego poświęcania materiału. Morphy na przykład łączył błyskotliwe ataki z wyjątkowo sprawnym rozwojem.

Późniejsza szkoła klasyczna, kojarzona ze Steinitzem, kładła większy nacisk na oparcie ataku na obiektywnych przewagach pozycyjnych. Szkoła romantyczna nie była klubem z oficjalnym regulaminem. To użyteczne, lecz uproszczone określenie epoki i zestawu typowych preferencji w grze.