Arka sıra matı

Şah mat, şah saldırı altındayken onu kurtaran hiçbir yasal hamle olmadığında oluşur. Savunan tarafın arka sırası beyazlar için birinci, siyahlar için sekizinci sıradır.

Arka sıra matında kale veya vezir bu sıra boyunca şah çeker. Saldıran taş hattı kontrol ettiği için şah yana kaçamaz; kendi piyonları veya taşları çıkış karelerini tuttuğundan genellikle ileri de gidemez.

Kontrol edilen bir yatay ve işgal edilmiş üç çıkış

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

a8 karesindeki kale sekizinci yatay boyunca d8 karesindeki şaha şah çeker.

Savunmacının kendi taşları duvarı oluşturur

Kale şahın yatayını kontrol eder, ancak kuşatma bir yatay aşağıda kurulur. Siyahın kendi piyonları ileri yöndeki bütün kaçış karelerini işgal eder.

1. a8 karesindeki kale sekizinci yatay boyunca d8 karesindeki şaha şah çeker.
2. c7, d7 ve e7 karelerindeki siyah piyonlar kendi duvarlarını kurarak şahın ilerlemesini engeller.

Saldırının engellemesi gerekenler

• Şahın güvenli bir karesi yoktur.
• Hiçbir taş şah çeken kale veya veziri alamaz.
• Hiçbir taş saldıran ile şah arasına giremez.
• Şahı kaldıran başka yasal bir cevap yoktur.

Arka sıra zayıflığı, mat gerçekleşmese bile önemlidir. Savunan kale veya vezir bu sırayı gözetmek zorunda kalabilir; saldıran taraf onu görevinden ayırabilir veya materyal kazanabilir.

Rok, tek başına bu zayıflığı yaratmaz, ancak şahın önündeki piyon grubu ona kaçış karesi bırakmayabilir. Yaygın savunmalar, dikkatle bir piyonu sürerek çıkış açmak, sırayı koruyan bir taş tutmak veya saldıran kale ya da veziri değiştirmektir.