Geçersiz hamle cezası

Geçersiz hamle bir taşı izin verilmeyen biçimde hareket ettirebilir, oyuncunun kendi şahını saldırı altında bırakabilir veya başka bir temel koşulu ihlal edebilir. Standart uluslararası yarışma kurallarında özel ceza, geçersiz hamle normalde oyuncu saate bastığında tamamlanmış hamle hâline geldiği anda uygulanır.

Standart yarışma prosedürü

1. Kural sorunu anlamındaki usulsüzlükten hemen önceki konum yeniden kurulur. Belirlenemiyorsa oyun, saptanabilen en son önceki konumdan sürdürülür.
2. Oyuncunun ilk tamamlanmış geçersiz hamlesinde rakibe iki dakika eklenir.
3. Aynı oyuncunun ikinci tamamlanmış geçersiz hamlesinde o oyuncu kaybeder. Rakibin hiçbir olası yasal hamle dizisiyle şah mat yapması mümkün değilse sonuç beraberedir. Şah mat, şahın saldırı altında olduğu ve hiçbir yasal yanıtının bulunmadığı durumdur.

Son istisna, basitleştirilmiş bir taş listesine değil, gerçek konumda matın mümkün olup olmadığına bağlıdır. Bir yasal mat dizisine olanak veren taş ve koşullar anlamındaki mat materyali bu nedenle somut konumda değerlendirilmelidir.

Standart satrançtan daha kısa bir oyun biçimi olan hızlı satranç bazı sayıları ve prosedürleri değiştirir. Uluslararası hızlı satranç ekine göre iki dakikalık cezalar bir dakikaya iner ve bazı gözetim koşullarında geçersiz hamle, rakip bir sonraki hamlesini yapmadan önce talep edilmeli veya düzeltilmelidir. Bu nedenle etkinlik kuralları ve gözetim sistemi önemlidir.