دفاع فعال

دفاع فعال به محافظت از هر هدفِ زیر حمله محدود نمی‌شود. می‌کوشد با مهره‌های فعال، تعویض‌ها، تهدیدهای خودی یا حمله به سرچشمه خطر، فشار را کاهش دهد. هدف این است که حریف ناچار شود برای مشکلات تازه زمان صرف کند و نتواند بدون مقاومت موقعیتش را بهبود دهد.

این دفاع می‌تواند خطرناک‌ترین مهاجم را تعویض کند، برای رخ خطی باز کند، شاه را در پایان بازی، یعنی مرحله دیرهنگام بازی با مهره‌های اندک، فعال سازد، پیاده‌ای را با شانس واقعی رسیدن به آخرین ردیف و تبدیل‌شدن به مهره‌ای دیگر پیش براند، یا مهره و پیاده‌ای را واگذار کند تا نیروهای باقی‌مانده آزاد شوند. در موقعیت محدود که فضای مانور اندک است، یک شکست پیاده‌ای، یعنی پیشروی‌ای برای تحمیل تعویض و بازکردن خطوط، ممکن است از افزودن مدافعی منفعل مفیدتر باشد.

فعال به معنای بی‌پروا یا همیشه برتر نیست. ابتدا باید تهدیدهای فوری برطرف شوند و بررسی شود که فعالیت، شاه را بی‌پناه نمی‌کند یا ماتریال نمی‌بازد. برخی موقعیت‌ها دفاع منفعلِ دقیقی می‌طلبند، مانند حفظ مانعی که حریف نمی‌تواند از آن عبور کند. انتخاب میان این دو روش بخشی از طرح دفاعی است.

خنثی‌سازی با فعالیتضدتهدید اجباریفعالیت ظاهری نادرست

شاه به دفاع می‌پیوندد

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

آغاز

Kf3

e2

Kxe2

e2 گام بعدی به‌سوی ترفیع است، بنابراین این پیاده پاسخی فوری می‌طلبد.

پیاده‌ای آمادهٔ پیشروی

پیادهٔ سیاه در e3 تهدید می‌کند به e2 پیش برود و به ترفیع نزدیک شود. دفاع از دور کافی نیست؛ شاه سفید باید نزدیک شود تا e2 را کنترل کند و به پیاده حمله کند.

1. e2 گام بعدی به‌سوی ترفیع است، بنابراین این پیاده پاسخی فوری می‌طلبد.
2. Kf3 شاه را نزدیک می‌کند: شاه از f3، خانهٔ e2 را کنترل می‌کند و مستقیماً به پیادهٔ e3 حمله می‌کند.

پس از خنثی‌شدن حمله، اغلب تثبیت لازم است: هماهنگ‌کردن مهره‌ها، ترمیم ضعف‌ها و اطمینان از اینکه حریف نمی‌تواند ابتکار عمل را باز پس بگیرد، یعنی توان تحمیل تهدیدهایی که پاسخ می‌خواهند.