قانون پنج

قانون پنج در بعضی آخر بازی‌های رخ و پیاده در برابر رخ کاربرد دارد. این قانون فقط زمانی معنا دارد که پیاده، معمولاً به‌وسیله شاه خود، حمایت شده باشد و رخ مهاجم شاه مدافع را از ستون پیاده دور نگه دارد.

روش محاسبه

1. ردیف پیاده را از سمتی که آغاز کرده است بشمار. پیاده سفید در ردیف چهارم عدد 4 می‌دهد. پیاده سیاهی با همان میزان پیشروی نیز در ردیف چهارم خود شمرده می‌شود.
2. تعداد ستون‌های کامل میان شاه مدافع و ستون پیاده را که به‌سبب قطع شدن توسط رخ مهاجم وجود دارد بشمار.
3. دو عدد را جمع کن. اگر مجموع بیشتر از پنج باشد، پوزیسیون معمولاً برد است. اگر پنج یا کمتر باشد، معمولاً مساوی است.

مجموع بیش از پنجمرز پنج

چهار به‌علاوه دو

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

مجموع به شش می‌رسد

پیاده e4 با شاه e3 حمایت می‌شود و مقدار 4 دارد. ستون‌های f و g به‌طور کامل میان ستون e و شاه سیاه h6 قرار دارند و رخ f1 قطع ارتباط را حفظ می‌کند.

این فرمول رابطه‌ای ساده را بیان می‌کند: پیاده پیشرفته‌تر به فاصله قطع کمتری نیاز دارد، اما پیاده عقب‌تر مستلزم آن است که شاه حریف بسیار دورتر نگه داشته شود. این قانون جای محاسبه را نمی‌گیرد. پیاده‌های دو ستون کناری و بعضی پیاده‌های ستون‌های مجاور آن‌ها می‌توانند استثنا باشند، زیرا شاه مهاجم فضای کمتری برای مانور دارد.

پیش‌شرط یا استثنا

در لبه، حساب کافی نیست

8

7

6

5

4

3

2

a1

b

c

d

e

f

g

h

پیاده رخ با قطع گسترده

پیاده a4 با Ka3 حمایت می‌شود. ستون‌های b، c و d میان ستون a و شاه سیاه e6 قرار دارند و رخ c1 قطع ارتباط را حفظ می‌کند. مجموع قابل محاسبه است، اما ستون کناری نیازمند بررسی دقیق وضعیت است.

قانون سه به پرسش دیگری پاسخ می‌دهد. آن قانون فاصله لازم برای کیش‌های دفاع از جلو را می‌سنجد، در حالی که قانون پنج میزان پیشروی پیاده را با کنار نگه داشتن شاه مدافع ترکیب می‌کند.