Pháo Alekhine

Pháo Alekhine là một đội hình của các quân nặng, tức hậu và xe. Cả ba quân đứng trên một cột, là đường thẳng đứng của bàn cờ, với hai xe ở phía trước và hậu ở phía sau. Xe đi đầu tạo mũi nhọn, xe thứ hai tăng cường cho nó, còn hậu hỗ trợ cả hai từ phía sau.

Đội hình đặc biệt hữu ích trên cột mở, tức cột không có tốt của bên nào, hoặc cột nửa mở, tức cột không có tốt cùng màu. Nó có thể dồn nhiều quân tấn công vào một quân, một tốt hoặc một ô xâm nhập. Đội hình cũng có thể được dựng trên một cột đang đóng nếu có cách cụ thể để mở cột trước khi đối phương tổ chức lại.

Chỉ có hình dạng là chưa đủ

• Cột phải dẫn đến một mục tiêu thực sự hoặc một tuyến xâm nhập.
• Việc dựng đội hình cần thời gian; các động tác chậm có thể nhường thế chủ động, tức khả năng buộc đối phương liên tục đáp lại các đe dọa.
• Xe phía trước cần có một nước tiến, đổi hoặc bắt hữu ích thay vì bị mắc kẹt.
• Một đòn phối hợp cụ thể, tức chuỗi nước cưỡng bức xoay quanh một ý tưởng chiến thuật, có thể quan trọng hơn việc hoàn tất đội hình.

Tên gọi gắn với ván Alexander Alekhine gặp Aron Nimzowitsch tại San Remo năm 1930, nơi Alekhine hoàn tất đội hình bằng cách đặt hậu phía sau cả hai xe. Tuy nhiên, đã có những ví dụ sớm hơn với cùng cấu trúc hình học và nguồn gốc chính xác của tên gọi trong ấn phẩm vẫn chưa chắc chắn. Vì vậy, nói rằng ván đấu ấy làm đội hình nổi tiếng sẽ chính xác hơn nói rằng nó đã phát minh ra đội hình.