Ocena

Ocena podsumowuje jakość pozycji przy założeniu, że obie strony będą grały kompetentnie. Odpowiada na trzy pytania: kto stoi lepiej, jak duża jest różnica i dlaczego. Nie jest końcowym wynikiem partii, ponieważ przewagę trzeba jeszcze przekształcić w zwycięstwo, a gorszej pozycji można nadal bronić.

Czynniki ludzkiej oceny

• Materiał: liczba i przybliżona wartość figur oraz pionów.
• Bezpieczeństwo króla: łatwość, z jaką przeciwnik może stworzyć szachy lub groźby matowe.
• Aktywność: liczba i jakość użytecznych pól dostępnych dla figur.
• Struktura pionowa, czyli rozmieszczenie i wzajemne powiązania pionów; dostępna przestrzeń, bezpośrednie groźby oraz trwałe słabości.

Silnik szachowy wyraża ocenę liczbą albo prawdopodobieństwami wygranej, remisu i przegranej. Wiele interfejsów pokazuje wartości dodatnie na korzyść białych i ujemne na korzyść czarnych. Wartość bliska zeru oznacza równowagę według analizy, a nie gwarantowany remis. Na przykład współczesna skala Stockfish jest kalibrowana według prawdopodobieństwa zwycięstwa i nie przedstawia już dosłownie liczby pionów przewagi.

Ocena dotyczy konkretnej pozycji, w tym końcowej pozycji policzonego wariantu. Porównanie takich ocen pomaga wybrać najlepszy ruch. Wynik liczbowy może się zmienić, gdy silnik zbada więcej ruchów i odkryje obrony lub ataki, których wcześniej nie uwzględnił.