Wariant

Wariant jest jedną konkretną drogą ruchów: możliwością gracza, odpowiedzią przeciwnika i zakładanymi dalszymi kontynuacjami. Może obejmować tylko jeden lub dwa ruchy albo sięgać znacznie dalej. Każdy krok zależy od poprzedniego, dlatego zmiana odpowiedzi tworzy inną sekwencję.

W obrębie drzewa wariantów wariant podąża jedną drogą spośród kilku możliwości. Gałąź pojawia się, gdy w pewnym punkcie rozważa się alternatywę. Wariant główny jest sekwencją uznaną przez analityka za najważniejszą; dla silnika szachowego, czyli programu badającego pozycje, wariant główny jest sekwencją uznawaną obecnie za optymalną.

Wariant nie jest pewną prognozą, chyba że wszystkie odpowiedzi są wymuszone. Przeciwnik może wybrać inną kontynuację, co wymaga nowej analizy. W przygotowaniu debiutowym, czyli wcześniejszym studiowaniu początku partii, „wariant” może też oznaczać sekwencję znaną z wcześniejszych partii i analiz. Różne sekwencje mogą doprowadzić do tej samej pozycji przez transpozycję.

Aby jasno zbadać wariant, określ pozycję początkową, śledź ruchy w kolejności i zakończ oceną powstałej pozycji, czyli osądem, która strona stoi lepiej i dlaczego. Lista ruchów bez takiego wniosku pokazuje, co może się wydarzyć, lecz nie wyjaśnia, czy sekwencja sprzyja którejś stronie.