Değerlendirme

Değerlendirme, iki tarafın da yetkin biçimde devam ettiği varsayımı altında bir konumun niteliğini özetler. Üç soruya yanıt verir: Kim daha iyi, fark ne kadar büyük ve neden? Partinin son sonucu değildir, çünkü avantajın hâlâ galibiyete dönüştürülmesi gerekir ve daha kötü konum hâlâ savunulabilir.

İnsan değerlendirmesindeki etkenler

• Materyal: Taş ve piyonların sayısı ile yaklaşık değeri.
• Şah güvenliği: Rakibin ne kadar kolay şah çekme veya mat tehdidi yaratabildiği.
• Etkinlik: Taşların kullanabileceği yararlı karelerin sayısı ve niteliği.
• Piyon yapısı, yani piyonların nasıl dağıldığı ve bağlandığı; kullanılabilir alan, doğrudan tehditler ve kalıcı zayıflıklar.

Bir satranç motoru değerlendirmeyi bir sayı veya galibiyet, beraberlik ve yenilgi olasılıklarıyla ifade eder. Birçok arayüz beyazlar için pozitif, siyahlar için negatif değer gösterir. Sıfıra yakın değer analize göre denge demektir, garantili beraberlik değil. Örneğin Stockfish'ın modern ölçeği kazanma olasılıklarına göre ayarlanmıştır ve artık kelimesi kelimesine kaç piyonluk üstünlük bulunduğunu göstermez.

Değerlendirme, hesaplanmış bir varyantın son konumu da dâhil olmak üzere belirli bir konuma aittir. Bu değerlendirmeleri karşılaştırmak en iyi hamleyi belirlemeye yardım eder. Motor daha fazla hamleyi inceleyip daha önce hesaba katmadığı savunma veya saldırıları keşfettiğinde puan değişebilir.