Anahtar kare

Şah ve piyon şaha karşı oyun sonunun normal durumlarında anahtar kare, piyonun şahı o kareyi işgal ettiğinde, o anda hamle sırası kimde olursa olsun, doğru oyunla terfiyi zorlamasını sağlayan karedir. Kare kalıcı olarak özel değildir; görevi piyonun konumuna ve ilerleyişine bağlıdır.

Kavram, uzun bir hamle dizisinin yerine somut bir hedef koyar. Hücum eden taraf yalnızca piyonun ilerleyip ilerleyemeyeceğini sormak yerine, şahın gelecekteki ilerlemeyi garanti eden karelerden birine ulaşıp ulaşamayacağını sorar. Opozisyon çoğu zaman anahtar kareye ulaşmak veya rakip şahın ulaşmasını önlemek için kullanılan yöntemdir.

Kenar dikeyinde olmayan bir piyonun anahtar kareleri nasıl bulunur?

• Piyon, başladığı taraftan sayıldığında ikinci, üçüncü veya dördüncü yatayındaysa üç anahtar kare iki yatay ileridedir: Doğrudan önündeki kare ve onun iki yanındaki komşu kareler.
• Piyon beşinci veya altıncı yatayındaysa altı anahtar kare vardır: Bir sonraki yataydaki üç kare ve onun ötesindeki yatayda bulunan üç kare.
• Piyon yedinci yatayındaysa yedinci ve sekizinci yataylarda piyonun yanındaki kareler anahtar karedir.

Kenar dikeyinde başlayan kale piyonu önemli bir istisnadır. Hücum eden şahın savunma şahının çevresinden dolaşabileceği alan daha azdır ve terfi köşesine yerleşmiş savunma şahı beraberliği sağlayabilir. Bu nedenle üç veya altı anahtar karelik normal örüntü kale piyonlarına mekanik biçimde uygulanmamalıdır.

Kenar dikeyinin bir iç yanındaki dikeyde başlayan at piyonu için de dar bir istisna vardır. Piyon altıncı yatayına ulaşmışsa, savunma şahı terfi karesinin yanındaki köşedeyse ve hamle savunan taraftaysa, normal örüntüdeki bazı kareler galibiyet yerine pat doğurabilir. Patta hamle sırası kendisinde olan tarafın yasal hamlesi yoktur ve şahı tehdit altında değildir; bu yüzden sonuç beraberliktir. Kesin hamle sırası denetlenmelidir.

Bazı kitaplar anahtar kare ile kritik kareyi eş anlamlı kullanır. Bu sözlükte anahtar kare, şah ve piyon şaha karşı oyun sonundaki kesin anlamı taşır; kritik kare ise başka bir oyun sonunda belirleyici olan kareyi daha geniş biçimde adlandırabilir.