Karşılıklı zugzwang

Zugzwang, hamle yapma zorunluluğunun zarar verdiği konumdur: pas geçmek kurallara uygun olsaydı daha iyi olurdu. Karşılıklı zugzwang durumunda aynı taş düzeni, hamle sırası hangi taraftaysa onun aleyhinedir. Yalnızca hamle sırasını değiştirmek bir kazancı beraberliğe veya beraberliği yenilgiye çevirebilir.

Gerçek konumda yalnızca bir oyuncu hamle yapar, dolayısıyla o anda zorunluluğun zararını yalnızca o oyuncu görür. Karşılıklı sözü konumun özelliğini anlatır: sıra tersine çevrilse diğer taraf da taviz vermek zorunda kalırdı. Bu nedenle tek bir yedek hamle oyunsonunu belirleyebilir.

Nerede görülür

Karşılıklı zugzwang, az piyonlu ve aktif şahların bulunduğu oyunsonlarında yaygındır. Şahlar giriş kareleri için mücadele ederken her piyon sürüşü bir yedek hamleyi tüketebilir. Oyuncu, önemli özellikleri değiştirmeyen zararsız bir yedek hamleyi korumaya veya benzer bir düzeni hamle sırası tersine dönmüş biçimde geri getiren bir rota izlemeye çalışır.

Trébuchet, piyon oyunsonlarındaki uç bir biçimdir. Şahlar ve piyonlar, ilk hamleyi yapan oyuncunun bir piyonunu bırakmak ve rakibin kazanmasına izin vermek zorunda kalacağı biçimde yerleşir. Diğer karşılıklı zugzwanglar daha az mutlak olabilir ve sonucu yalnızca kazanç ile beraberlik arasında değiştirebilir.