Konumsal feda

Bir konumsal feda, piyon ve taşların toplam değeri olan materyali, hemen geri kazandıran zorunlu bir dizi olmadan verir. Karşılığında maliyeti dengeleyebilecek veya aşabilecek materyal dışı yararlar, yani kompansasyon arar: daha etkin taşlar, önemli karelerin kontrolü, bozulmuş rakip piyonlar, kale, fil veya vezir için açık yollar, rakip piyonun ilerlemesini durduran kalıcı bir blokaj ya da şaha karşı uzun süreli baskı.

Zorluk, bu yararların taşlar kadar kolay sayılamamasıdır. Feda eden taraf inisiyatif, yani cevap gerektiren tehditleri birbirine bağlama yeteneği kazanıp rakibi birçok hamle boyunca kısıtlayabilir. Ancak savunan tarafın yeniden düzenlenmesini, etkin taşları değiştirmesini ve fazla materyali kullanmasını engellemelidir. Baskı yalnızca birkaç anlık tehditle sürüp sonra kayboluyorsa yatırım büyük olasılıkla yetersizdir.

Kompansasyonu kalıcı kılan unsurlar

• Etkin taşların kalıcı kareleri vardır ve kolayca kovulamazlar.
• Rakip piyon dizilişinde onarılamayan zayıflıklar bulunur; örneğin komşu dikeylerde kendi piyonları bulunmayan izole piyonlar veya hiçbir piyonun savunamayacağı kareler.
• Taşlar için açık yollar ve şah güvenliği, her hamlede yeni bir tehdit uydurmadan baskıyı sürdürmeyi sağlar.
• Rakip, saldıranın dikkatini bölecek kendi etkin tehditleri olan karşı oyun yaratmakta somut güçlük çeker.

Yaygın modern kullanımda bu, somut bir dizinin materyali geri kazandığı veya sonucu zorladığı görünürde fedadan ayrılır. Terminoloji tek biçimli değildir: klasik bir sınıflandırma, materyal daha iyi bir konumla geri döndüğünde görünürde fedanın bir alt türüne konumsal feda demiştir. Bu nedenle her yazarın kullandığı tanım önemlidir.