موقعیت غیرقانونی

یک موقعیت غیرقانونی آرایش و وضعیت بازی‌ای است که نمی‌توان با حرکت‌های قانونی از موقعیت آغازین به آن رسید. این تعریف همهٔ تاریخچه‌های ممکن را در نظر می‌گیرد، نه فقط اینکه آخرین حرکت نامعمول به نظر می‌رسد یا نه.

نمونه‌های روشن شامل موقعیتی است که هر دو شاه هم‌زمان در کیش، یعنی زیر حملهٔ فوری، باشند یا پیاده‌ای بدون ترفیع در دورترین ردیف قرار گرفته باشد، جایی که باید به وزیر، رخ، فیل یا اسب تبدیل می‌شد. در مقابل، وجود چند وزیر موقعیت را غیرقانونی نمی‌کند، زیرا ترفیع پیاده می‌تواند مهره‌های اضافی بسازد.

این با حرکت غیرقانونی فرق دارد. حرکت غیرقانونی یک اقدام مشخص است که قوانین را نقض می‌کند. موقعیت غیرقانونی حالت حاصل یا هر حالت تاریخی ناممکن دیگری است. اگر چنین حالتی در جریان بازی بر اثر یک بی‌نظمی، یعنی انحراف از وضعیت یا روش درست، پدید آید، پاسخ به علت آن بستگی دارد. پس از یک حرکت غیرقانونی تکمیل‌شده، معمولاً بعد از فشردن ساعت، موقعیت قبلی بازگردانده می‌شود و ممکن است جریمهٔ مربوط اعمال شود.