خودتحلیلی

خودتحلیلی یعنی پیش از پذیرفتن توضیح فردی دیگر یا یک ماشین، بازی خود را بازبینی کنید. پرسش اصلی آن فقط این نیست که بهترین حرکت چه بود، بلکه این است که هر تصمیم مهم چگونه گرفته شد : چه چیزی را دیدید، محاسبه کردید، کنار گذاشتید یا نادرست فهمیدید.

یک ترتیب مفید

1. بازی را بدون کمک بازسازی کنید و لحظه‌هایی را علامت بزنید که مردد شدید، زمان زیادی مصرف کردید، برنامه را تغییر دادید یا از پاسخ حریف غافلگیر شدید.
2. حرکات کاندید، یعنی گزینه‌های معقولی را که در نظر گرفتید و نتیجه‌ای را که انتظار داشتید ثبت کنید. اگر فکر اصلی روشن نیست، خاطرهٔ واقعی را از نتیجه‌ای که بعداً افزوده شده جدا کنید.
3. نخستین نقطه‌ای را بیابید که وضعیت یا فرایند تصمیم‌گیری رو به وخامت گذاشت، نه فقط آخرین خطای آشکار را. گزینه‌های دیگر را محاسبه کنید و نتیجه‌ای موقت بنویسید.
4. سپس نتیجه‌های خود را با یک بازی حاشیه‌نویسی‌شده، یعنی بازی همراه با توضیحات، یک مربی یا ارزیابی موتور مقایسه کنید. موتور شطرنج نرم‌افزاری است که حرکت‌ها را محاسبه و وضعیت‌ها را ارزیابی می‌کند. می‌تواند نتیجه‌ها را بررسی کند، اما فرایند فکری شما را به‌طور خودکار توضیح نمی‌دهد.

مفیدترین خروجی، علتی قابل تمرین است. نمونه‌ها شامل ندیدن تهدید حریف، زود متوقف کردن محاسبه، ندانستن برنامهٔ مربوط به آرایش پیاده‌ها یا مدیریت ضعیف زمان هستند. آن علت می‌تواند به یک کار آماده‌سازی، یک مسئلهٔ تاکتیکی، یعنی وضعیتی با راه‌حل مشخص که باید محاسبه شود، یا یک بازی تمرینی که با هدف یادگیری انجام می‌شود، تبدیل گردد.

بردها و تساوی‌ها نیز شایستهٔ تحلیل‌اند. نتیجهٔ مطلوب می‌تواند تصمیم‌های ضعیفی را پنهان کند که حریف مجازات نکرده است. بازبینی فقط شکست‌ها، نتیجهٔ بازی را با کیفیت فرایند اشتباه می‌گیرد.