Shatranj

Shatranj là một hình thức cờ vua lịch sử, được tiếp nhận và phát triển tại Ba Tư rồi lan rộng khắp thế giới Hồi giáo. Nó thuộc giai đoạn rất sớm trong lịch sử trò chơi và trở thành một trong những hình thức then chốt đưa cờ vua đến châu Âu về sau. Shatranj được chơi trên bàn tám nhân tám với cách bố trí quân nhìn chung khá giống cờ vua hiện đại.

Giống không có nghĩa là y hệt. Quân ở vị trí của hậu hiện đại là farzin, một cố vấn hoặc tể tướng chỉ có thể đi chéo một ô. Những quân khác cũng có khả năng khác phiên bản hiện đại. Nhập thành, nước đi hiện nay đồng thời di chuyển vua và một xe trong những điều kiện cụ thể, khi đó chưa tồn tại ở dạng hiện đại.

Shatranj thời trung cổ đã phát triển các bậc thầy, phân tích và thế cờ sáng tác riêng. Qua nhiều thế kỷ, luật chơi thay đổi. Tại châu Âu trong thế kỷ mười lăm, quân trở thành hậu đã có khả năng di chuyển mạnh mẽ như hiện nay; nhập thành hiện đại xuất hiện muộn hơn. Vì vậy, shatranj cho thấy luật cờ vua ngày nay là kết quả của một quá trình tiến hóa dài, không phải một phát minh duy nhất.