Schaak van de dolle dame

Schaak van de dolle dame benoemt een grote verandering van de Europese regels tegen het einde van de vijftiende eeuw. De opvallendste wijziging maakte van de oude raadgever met klein bereik een dame die iedere onbelemmerde afstand horizontaal, verticaal of diagonaal kon afleggen.

Rond dezelfde tijd maakte de oude alfil, die twee velden sprong, plaats voor de loper met groot bereik. Met krachtige dames en lopers konden dreigingen snel het bord oversteken en werden koningen veel eerder aan aanvallen en mat blootgesteld. Mat betekent dat de koning wordt aangevallen en geen legale verdediging meer heeft.

De term duidt normaal geen afzonderlijke moderne variant aan. Het is een historisch label voor de periode waarin het middeleeuwse schaken centrale kenmerken van het huidige standaardspel kreeg. Andere regels, waaronder rokeren, hadden nog tijd nodig om uniform te worden.