Kara za nielegalny ruch

Nielegalny ruch może polegać na przesunięciu bierki w niedozwolony sposób, pozostawieniu własnego króla w szachu, czyli pod atakiem, albo naruszeniu innego istotnego warunku. Zgodnie ze standardowymi międzynarodowymi przepisami turniejowymi konkretna kara ma zastosowanie, gdy nielegalny ruch staje się ruchem zakończonym, zwykle po naciśnięciu zegara przez gracza.

Standardowa procedura turniejowa

1. Odtwarza się pozycję bezpośrednio sprzed nieprawidłowości, czyli problemu regulaminowego. Jeśli nie można jej ustalić, grę wznawia się od ostatniej wcześniejszej pozycji, którą da się zidentyfikować.
2. Za pierwszy zakończony nielegalny ruch gracza przeciwnik otrzymuje dodatkowe dwie minuty.
3. Za drugi zakończony nielegalny ruch tego samego gracza ogłasza się jego porażkę. Wynikiem jest remis, jeśli przeciwnik nie mógłby dać mata, czyli zaatakować króla bez legalnej odpowiedzi, w żadnej możliwej sekwencji legalnych ruchów.

Ten ostatni wyjątek zależy od tego, czy mat jest możliwy w rzeczywistej pozycji, a nie od uproszczonej listy bierek. Materiał matujący, czyli bierki i okoliczności umożliwiające jakąś legalną sekwencję zakończoną matem, trzeba więc oceniać w konkretnej pozycji.

Szachy szybkie, czyli forma gry krótsza od szachów standardowych, zmieniają niektóre wartości i procedury. Zgodnie z międzynarodowym dodatkiem dotyczącym szachów szybkich kary dwóch minut stają się karami jednej minuty, a przy określonym poziomie nadzoru nielegalny ruch trzeba zgłosić lub skorygować, zanim przeciwnik wykona następny ruch. Znaczenie mają więc regulamin zawodów i system nadzoru.